Gericht aanpakken!

RAP: #1 #2 #3 WERKPLAN  Vallei en Veluwe


2.4 | ‹ Natuurlijk bodem- en watersysteem

Urgentie en belang

Door een veranderend klimaat staat de huidige manier van benutten en beheren van het natuurlijk bodem- en watersysteem onder druk en daarmee de basis voor natuurgebieden, een gezonde woonomgeving en de economie. Ondanks dat dit systeem robuust is en een stootje kan hebben, brengen nieuwe klimaat­omstandig­heden grenzen aan het licht. Door langdurige droogte komt bijvoorbeeld landbouw, natuur en scheepvaart in de problemen.

Vooral kwellandschappen en zandgronden zijn kwetsbaar voor hitte en droogte blijkt uit de klimaat­stresstesten. Het vasthouden van grondwater in deze gronden is daarom erg belangrijk.


‘WUR – Proeftuin’ Hierdensebeek

Het bodem- en grondwatersysteem stopt niet bij de gemeentegrens. Problemen en oplossingen voor bijvoorbeeld wateroverlast zijn regelmatig groter dan het grondgebied van een gemeente. Daarnaast is schade door water vaak meteen zichtbaar terwijl schade door droogte pas op de lange termijn zichtbaar wordt.

Door slimmer in te spelen op de (on)mogelijkheden die het natuurlijk bodem- en watersysteem biedt kunnen we kosten en schade voorkomen, kunnen ziekten en plagen beperkt blijven en kunnen we productief blijven. Investeren in een goede bodemkwaliteit en robuust natuur- en watersysteem is cruciaal. Bij ruimtelijke keuzes met betrekking tot de inrichting en het beheer van gebieden is het nodig om meer rekening te houden met het natuurlijk bodem- en watersysteem. Een deel van die keuzes overstijgt het lokale schaalniveau. Grensontkennnend samenwerken met alle betrokkenen is van belang: overheden, terreinbeheerders, grondgebruikers zoals dat nu al bij het programma Zoetwatervoorziening Oost Nederland gebeurd. Afwegingen moeten rekening houden met vanuit verschillende invalshoeken: landbouw, natuur, water, bodem, verstedelijking en industrie. De urgentie neemt toe om regionaal (nog) meer aandacht te besteden aan een veerkrachtig bodem- en watersysteem.


Gezamenlijke Ambities

Klimaatbestendig, robuust en veerkrachtig:
natuurlijk bodem- en watersysteembeheer

De ruimtelijke inrichting en bodemgebruik sluit aan op de natuurlijke (on)mogelijkheden van het bodem- en watersysteem en de toekomstige veranderingen die we daarin verwachten door de klimaatverandering.


Onze fysieke leefomgeving in zowel stad en land heeft ruim voldoende klimaatbestendig groen met waarde voor mens en natuur.


De bodemkwaliteit is hoog waardoor regenwater infiltreert, de biodiversiteit groot is en groeiomstandigheden optimaal zijn.


Regenwater wordt benut en gebufferd. Zo blijft (grond)water beschikbaar in droge periode. Water wordt vertraagd afgevoerd. Waterberging voorkomt wateroverlast.


In robuuste en met elkaar verbonden natuurkerngebieden zijn omstandigheden waarin kwetsbare soorten meer kans hebben te overleven, ook met de toename van extremen weersituaties.



Maatregelen en acties

Strategieën voor een robuuster bodem- en watersysteem

  • Faciliteren van onderzoek en gebiedspilots, bijvoorbeeld via zogenaamde klimaatbuffers: gebieden waar natuurlijke processen de ruimte krijgen met oog op verkoeling, waterberging, vasthouden of afvoer van water, CO2 opslag, natuurwaarde en recreatie etc. of het vervolg op het BINGO-onderzoek*.
  • Verkennen van een strategie gericht op het beperken van de waterbehoefte en de verdeling van schaars water. De strategie verkent randvoorwaarden voor klimaatbestendig ruimtegebruik, landbouwgewassen, natuurontwikkeling (keuze boomsoorten en ander gewas) en het groen in de stad (o.a. droogtebestendig groen).

Kennisuitwisseling over het natuurlijk bodem- en watersysteemdenken als basis voor een klimaatbestendige leefomgeving.

  • Het uitwisselen van voorbeelden van vergroening van de bebouwde kom en groen en blauwe structuren, van bewoners, gemeenten en andere partijen.
  • Kansen bespreken voor natuurbeheer- en -ontwikkeling, bijvoorbeeld waar het gaat om het omvormen van naald- naar loofbos.
  • Kansen verkennen waar het gaat om klimaatbestendige productiegewassen.

Richtlijnen voor beleid om het natuurlijke bodem- en water systeem in relatie tot klimaatadaptatie te bevorderen.

  • Opnemen in beleid en (samenwerkings)programma’s om grondeigenaren en -gebruikers te stimuleren de infiltratie van water te verbeteren, afvoer van water af te remmen en biodiversiteit te vergroten.
  • Waar nodig worden klimaatadaptieve en bodemmaatregelen geagendeerd bij integrale gebiedsprocessen en programma’s zoals Deltaplan Agrarisch Waterbeheer, Zoetwatervoorziening Oost Nederland en het instrumentarium van de Omgevingswet, Regionale Energie Strategieën en andere.

*PROJECT BINGO



SPEERPUNTEN
2021-2022

NATUURLIJK BODEM- EN WATERSYSTEEM WERKPLAN 2021-2022

Vergroten biodiversiteit om ruimte te geven de benodigde aanpassing van flora en fauna, beperken van ziektes en plagen en verbeteren luchtkwaliteit

PROJECT: LOOFBOMEN ADVIES

BESCHRIJVING: klimaatbestendig groen (droogtebestendig/ ziekte en plagen/ tegengaan verdroging.

RESULTAAT: Gedragen en gedeelde kennis over de omgang met groen

Watertekort in droge periode

1e PROJECT: WATERBESCHIKBAARHEIDS­STRATEGIE

BESCHRIJVING: Zie ook het Blauw Omgevingsplan* Waterschap (‘BOP’ nog in ontwikkeling).

RESULTAAT: Gedragen en gedeelde kennis over de omgang met groen en de bewatering daarvan.


2e PROJECT: DUURZAAM GRONDWATERSYSTEEM

BESCHRIJVING: In beeld brengen van grootschalige strategische keuze voor een duurzaam grondwaterbeheer van de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug en advies voor de besluitvorming en implementatie.

RESULTAAT: Voorkeursscenario voor het grondwaterbeheer en advies over het besluitvormingstraject.

Klimaatbestendig ruimtelijke inrichting en klimaatbestendig gebruik van het natuurlijk systeem

PROJECT: VERKENNING REGIO VALLEI EN VELUWE – 2120

BESCHRIJVING: Het maken van toekomstbeelden voor ontwikkelingsrichtingen gebaseerd op de draagkracht van het natuurlijk basissysteem. Deze zijn bedoeld als inspiratie voor bewustwording en om inspirerende discussie te entameren gericht op duurzame, klimaat adaptieve oplossingen.

RESULTAAT: Inspirerende toekomstblik voor de zeer lange termijn met klimaat adaptieve oplossingen gebaseerd op het natuurlijk systeem.

*WATER IN DE OMGEVINGSWET


Regionaal delen. Lokaal doen.

Volg het voorbeeld uit de regio:
3 praktische voorbeelden


Programma Water Gemeente Voorst

Met de Ruimtelijke Toekomstvisie geeft Voorst een krachtige basis voor ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente. De belangrijkste trefwoorden hierbij zijn kwaliteit, verbinding en duurzaamheid. Om de speerpunten op het gebied van water een concrete invulling te geven is het Programma Water opgesteld. Dit programma geeft een beeld van waar we staan maar meer nog waar we heen willen of soms moeten.

HOOFDRAPPORT PROGRAMMA WATER (PDF)


Beekherstel Hierdense Beek

Waterschap Vallei en Veluwe en Natuurmonumenten herstellen de Hierdense Beek, in de winter stond hier te veel water en in de zomer juist te weinig. De beek en de directe omgeving zijn natuurvriendelijk ingericht en de natuurlijke afvoer van water wordt hersteld. Zowel vanuit het oogpunt van de waterbeheersing als vanuit het oogpunt van de (ecologische) waterkwaliteit is er de verantwoordelijke waterschappen veel aan gelegen om aan beekherstel te doen. Het doel ervan is duidelijk: meer waterberging bovenstrooms, tragere waterafvoer en ecologisch herstel.

PROJECT IN UITVOERING BEEKHERSTEL NIEUWE STJL (PDF)


WaardeVOL Brummen

De naam WaardeVOL Brummen staat voor: samenwerken aan een waardevol gebied Voorstonden, Oekense Beek en Leusveld. Het gaat hierbij om een afwisselend gebied met coulisse­landschappen, landgoederen en drie beken. Om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, de leefomgeving te verbeteren en de natuur te versterken, zoeken de gemeente Brummen, provincie Gelderland en waterschap Vallei en Veluwe samen met inwoners en bedrijven naar oplossingen in het project WaardeVOL Brummen.

PROJECT WAARDEVOL BRUMMEN


Kom meer te weten over onze gerichte aanpak op thema:

2.1  PRETTIG WONEN EN WERKEN
2.2  AANGENAAM RECREËREN
2.3  BASISFUNCTIES VEILIGSTELLEN
2.4  NATUURLIJK BODEM- EN WATERSYSTEEM


OPPAKKEN AANPAKKEN DOORPAKKEN