Uw nieuwe GRP, zit u daar ook zo mee? Gemeente Voorst maakt Programma Water

3 februari 2020

In 2021 wordt naar alle waarschijnlijkheid de Omgevingswet ingevoerd. Kiest u er dan nu nog voor om een traditioneel (v)GRP te maken? Of liever maar meteen voorsorteren op de Omgevingswet? Maar HOE dan? Deze vragen speelden ook bij Gemeente Voorst.

Deze vragen speelden ook bij Gemeente Voorst. De gemeente was pilotgemeente voor de Omgevingsvisie, dus is het een logische stap om nu al voor te sorteren op de Omgevingswet en het GRP vormt te geven als een ‘programma’. Samen met de adviseurs van Wareco is het Programma Water gemaakt. En dat is goed gelukt!

Marjolijn Bijsterveld: ‘Ik ben trots op het resultaat. Het is een zeer leesbaar plan geworden en alle water – en rioleringszaken die bij onze zorgplichten horen, zijn goed geborgd. Het is vooral goed om eens op een andere manier naar onze rioleringstaken te kijken. Het is nu bijvoorbeeld veel duidelijker hoe ons werk bijdraagt aan de leefbaarheid.’

Leonieke Beltman: ‘Dit past echt helemaal in onze pilot. Het Programma Water sluit naadloos aan op onze Ruimtelijke Toekomstvisie (Omgevingsvisie) en de Uitvoeringsagenda. Het behandelt dezelfde thema’s. We hebben dan ook besloten om voor de andere thematische programma’s (groen, mobiliteit, ruimtelijke kwaliteit en milieu) een vergelijkbare opzet te kiezen.’

Mark van Dijk: ‘Van deze klus word ik blij. Door de vakinhoudelijke aanpak los te laten en in thema’s te gaan denken hebben we een heel helder beleidsstuk gekregen. We hebben echt samen gewerkt en daardoor hebben we in korte tijd een puik stukje werk gemaakt.’

De aanpak
Omdat we van tevoren niet wisten waar we uit zouden komen, hebben we ervoor gekozen om een aantal werkoverleggen te houden. We zijn begonnen met het maken van een opzet van de nieuwe structuur van het Programma Water. We hebben dit stuk het groeidocument gedoopt en steeds aangevuld. We zijn in drie groei-stappen uitgekomen op een volwaardig concept.

Tekstvak: De Ruimtelijke Toekomstvisie is opgebouwd rond thema’s: • Wonen, leefbaarheid en sociale cohesie; • Werken, innovatie en recreatie; • Omgeving en landschap; • Energie en klimaat.

 

 

 

 

 

De opbouw
Door onze ideeën over de opzet en de inhoud te delen met anderen kwamen we snel tot de definitieve vorm. We hebben ervoor gekozen om de thema’s die benoemd zijn in de Omgevingsvisie als hoofdstukindeling te gebruiken. Deze thema’s zijn participatief vastgesteld en het zijn dan ook de onderwerpen die leven bij de inwoners en bedrijven van Voorst.

Als vervolg op de Omgevingsvisie is de Uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin is per thema een aantal speerpunten benoemd. Sommige hebben een raakvlak met water, andere niet. We hebben met een open blik naar deze speerpunten gekeken. Opmerkelijk genoeg is er vaak een raakvlak met water, terwijl dat op het eerste gezicht niet het geval leek. Een opmerking als “goede bereikbaarheid van de kernen” heeft bijvoorbeeld ook te maken met wateroverlast op doorgaande wegen. De relevante speerpunten zijn gebruikt als paragrafen in de hoofdstukken.

Omdat het Programma Water straks input moet leveren voor het Omgevingsplan, hebben we de ruimtelijke componenten in kaders weergegeven. Eenvoudig gesteld kunnen we deze straks kopiëren en opnemen in het Omgevingsplan waarin alle regels voor de fysieke leefomgeving samenkomen.

Kennis delen en ophalen
Om de onderlinge relaties met de andere vakgebieden te borgen hebben we het programma zoveel mogelijk gedeeld. We hebben kennis opgehaald bij het waterschap en onze civiele collega’s. Maar juist de kennis en de vragen van onze collega’s van ruimtelijke ordening, milieu, toerisme en bouwzaken hebben ons product verbeterd. Water leeft nu echt integraal in de hele organisatie. Leuk was dat we er in gesprekken bijvoorbeeld achter kwamen dat wij groen willen inzetten tegen hittestress terwijl de groencollega’s zich juist zorgen maken over de hittestress die bomen en planten ondervinden. Hetzelfde woord, maar met een andere uitleg. Hieruit blijkt het belang om de inhoud breed te delen.

Tekstvak: Wettelijk Hoewel het straks waarschijnlijk niet meer verplicht is om een GRP te hebben, willen we graag onze uitgangspunten en de onderbouwing van onze werkwijze vastleggen. We moeten ons werk en de financiën tenslotte kunnen verantwoorden. Alle zaken die volgens de Wet Milieubeheer in een GRP moeten staan, staan nu in het Programma Water. Wel is een groot deel verhuisd van de hoofdtekst naar de bijlagen. Dit heeft ertoe geleid dat het Programma Water een heel toegankelijk en leesbaar stuk geworden is. Aan een document voor in de stoffige bureaula van de rioleur heeft tenslotte niemand behoefte.

 

 

 

 

 

 

 

Klimaatadaptatie verankerd
In het Programma Water kunnen wij prima de opgaven van de Klimaatadaptatie kwijt. We hebben zelfs keuzes moeten maken om niet steeds weer op dit aspect terug te komen. We kunnen het koppelen aan “een goede bereikbaarheid” maar ook aan “een prettige leefomgeving”,  “verduurzamen van de bestaande woningvoorraad”, “een gezond leefomgeving”, “verder inzetten op duurzaamheid”, etc. Op deze wijze krijgen de stresstesten van wateroverlast, hitte en droogte en het thema overstromingen een logische plaats in het document. De ruimtelijke opgaven die nodig zijn voor de klimaatadaptatie staan in de kaders in het Programma Water. Hierdoor maken we de verbinding met het toekomstige Omgevingsplan.

Conclusies

  • Voor het schrijven van een goed beleidsstuk dat in de planvormen van de Omgevingswet past, is het raadzaam om aan te sluiten bij de Omgevingsvisie en -agenda. Het is dus verstandig om deze éérst op te stellen.
  • Een (omgevings)visie is voor techneuten meestal abstract en vaag. Er staan vaak containerbegrippen in, zoals leefbaarheid. Toch bleek de visie een handige leidraad voor het opnieuw verwoorden van het traditionele technische GRP. Na een kleine verandering van mindset bleek dat er genoeg haakjes in de visie staan om riool- en andere waterdetails aan op te hangen. Bijvoorbeeld door onze afvalwaterzorgplicht te koppelen aan het thema leefbaarheid, wordt voor iedereen duidelijk waarom het waarborgen van een goed functionerende riolering belangrijk is.
  • Het advies vanuit de Landelijke sector om rioleringsdetails al in de Omgevingsvisie op te nemen is wat ons betreft niet passend. Een visie is een vrij abstract plan, beslaat het gehele ruimtelijke domein en bevat in Voorst ook belangrijke aspecten van het sociaal domein. In de visie wordt gewerkt met thema’s, wensen en vergezichten, niet met technische details. Het is ook niet nodig gebleken om specifieke rioolzaken in de Omgevingsvisie terug te laten komen. De invulling van de drie zorgplichten kon keurig worden uitgewerkt.
  • Bij het tot stand komen van de Ruimtelijke Toekomstvisie is een intensief participatietraject doorlopen. De input van onze inwoners, bedrijven en instellingen is via thema’s vertaald in de concrete acties die in het Programma Water staan beschreven. De ideeën uit het participatietraject hebben op deze wijze een plaats in onze visie gekregen.

Zelf doen?
U kunt het zelf ook. U bent er handig genoeg voor. Op de website van gemeente Voorst kunt u een voorbeeld vinden. Als u extra handen en advies wenst, dan vraagt u de adviseurs van Wareco. Zij helpen u graag bij het maken van een op maat gesneden plan.

Doordat we er voor gekozen hebben veel zelf te doen zijn we ook dieper in de materie gedoken. We hebben samen met Wareco de teksten geschreven en met een derde bureau de financiën doorgerekend. Anders dan vorige keren hebben we de planningen uit het beheerpakketten niet voor de komende vijf jaar maar voor de komende tien jaar in detail bekeken. Doordat we voorbij de planperiode hebben gekeken, bleek dat er meer winst te behalen was door maatwerkoplossingen. Dit heeft er, samen met andere maatregelen, voor gezorgd dat de rioolheffing flink kon dalen. Een mooie bijvangst van ons nieuwe Programma Water.